Landelijke evaluatie schakelklassen

Voormalige schakelklaskinderen doen het goed in het voortgezet onderwijs
Uit eerdere landelijke evaluaties van de schakelklas, uitgevoerd door het ITS en Kohnstamm Instituut, werden positieve resultaten gevonden op de ontwikkeling in taalprestaties van de kinderen. In een vervolgonderzoek is nagegaan in hoeverre kinderen die in 2006/2007 en 2007/2008 in de schakelklas zaten, hun extra leerwinst in taal, die zij dankzij de schakelklas hebben behaald, hebben vastgehouden.
Voor voormalige schakelklaskinderen die nog steeds in het basisonderwijs zaten, bleek dit niet altijd het geval. Bij de kinderen voor wie het schakeljaar een extra jaar betekende, is hun relatieve positie ten opzichte van de controlegroep meestal hetzelfde gebleven of verbeterd. Alleen bij Woordenschat zijn ze er relatief toch nog vaak op achteruitgegaan. Bij de kinderen voor wie het schakeljaar een paralleljaar is geweest, is de relatieve positie na het schakeljaar bij Technisch Lezen gelijk gebleven of verbeterd; bij Woordenschat en Rekenen zijn deze leerlingen er relatief gezien in meer of mindere mate op achteruit gegaan.
Met de leerlingen die in een bovenbouw-schakelklas hebben gezeten en inmiddels naar het voortgezet onderwijs zijn gegaan, gaat het goed. Zij presteren ten minste even goed als leerlingen met een zelfde etnische achtergrond en prestatieniveau aan het eind van groep 8. De leerlingen die in 2008/2009 de overstap van basis- naar voortgezet onderwijs hebben gemaakt, presteren beter en de leerlingen die het jaar daarvoor of het jaar erna naar het voortgezet onderwijs zijn gegaan, even goed. Het door de schakelklas bereikte niveau hebben ze dus vastgehouden en soms zelfs uitgebouwd.
De resultaten over de voormalige kopklassers in het voortgezet onderwijs stemmen eveneens tot optimisme. Ze blijken een hogere onderwijspositie te hebben dan qua sociaal-etnische herkomst en Cito-eindtoetsscore vergelijkbare kinderen die geen kopklas hebben gevolgd. En bovendien blijken ze de investering van één jaar extra onderwijs in de kopklas meer dan goed te hebben gemaakt door het volgen van de kopklas. Op basis van de resultaten kunnen we concluderen dat het volgen van het kopklasjaar de investering waard is geweest.

Onderzoeksrapport: Onderwijsprestaties en schoolloopbanen na de schakelklas. Nijmegen/Amsterdam: ITS/Kohnstamm Instituut, 2011

Voor nadere informatie over het onderzoek: Dr. Lia Mulder ITS Nijmegen, l.mulder@its.kun.nl en Drs. Guuske Ledoux SCO Kohnstamm Amsterdam, g.ledoux@uva.nl

Eerdere onderzoeksresultaten

Schakelklasssen succesvol
Schakelklassen zijn succesvol, zo blijkt uit een beleidsdoorlichting van het onderwijsachterstandenbeleid 2002-2008 door Guuske Ledoux en Annemiek Veen van het SCO-Kohnstamm Instituut. Zie voor een interview met de auteurs het artikel 'Schakelklassen: ongevraagd, wel succesvol' in Didaktief van mei 2010
Artikel uit Didaktief mei 2010

Evaluatie schakelklassen 2007-2008
SCO/Kohnstamm en ITS hebben de resultaten onderzocht van de leerlingen die in het schooljaar 2007-2008 in een schakelklas zaten. De bevindingen zijn positief. Het blijkt dat er voor heel veel leerlingen winst te behalen valt uit een jaar schakelklas.
Dit nieuws haalde de voorkant van de Volkskrant.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stuurde hierover een brief aan de Tweede Kamer.
Het hele rapport vindt u hier.

Evaluatie schakelklassen 2005-2006 en 2006-2007
In opdracht van het Ministerie van OCW onderzoeken het ITS in Nijmegen en het SCO-Kohnstamm Instituut in Amsterdam sinds 2005 welke varianten schakelklassen er worden opgezet, welke ervaringen diverse betrokkenen ermee hebben en wat de effecten van schakelklassen zijn op de taal-, lees- en rekenprestaties van de kinderen en op hun zelfvertrouwen, gedrag en schoolwelbevinden.
Uit de onderzoeken die tot nu toe zijn uitgevoerd (in de schooljaren 2005/2006 en 2006/2007) blijkt dat de resultaten in het algemeen positief zijn. De meeste schakelklaskinderen zijn méér vooruit gegaan op taal en lezen dan de qua aanvangsniveau en achtergrondkenmerken vergelijkbare kinderen die niet in een schakelklas hebben gezeten. Ook de kopklas blijkt over het geheel genomen op te leveren wat er van wordt verwacht: de kopklassers hebben na het schakeljaar hogere scores op de Cito-Eindtoets gehaald en hogere adviezen voortgezet onderwijs gekregen dan vóór het schakeljaar. Omdat er steeds meer schakelklassen worden opgezet, kunnen de verschillende varianten steeds beter worden onderzocht.

Inrichting en effecten van schakelklassen - rapport
Inrichting en effecten van schakelklassen - omslag rapport
Artikel in Didaktief: Schakelklassen effectief
Persbericht ITS/SCO
De opbrengsten van de pilotschakelklassen
Samenvatting opbrengsten pilotschakelklassen