Aanpakken en materialen

Taal
ICT
Ouderbetrokkenheid

Taal

Leesplein
Op zoek naar geschikte boeken voor de schakelklas? Kijk eens op de website www.leesplein.nl van de Vereniging Openbare Bibliotheken. Daar zijn ook voorleesboeken voor kleuters te vinden (klik door op Voorleesplein: boeken zoeken).

Mijn naam is Haas
Afgestudeerden van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht hebben samen met het Expertisecentrum Nederlands van de Universiteit Nijmegen een educatief computerspel ontwikkeld voor de kleutergroepen. Kinderen kunnen daarmee in een verhalende omgeving hun woordenschat uitbreiden. In het tijdschrift De wereld van het jonge kind (jaargang 2009, nummer 9, pagina 14-17) hebben Marian Bruggink en Martine Gijsel een artikel hierover geschreven.
Zie ook: www.mijnnaamishaas.nl

Laat kleuters lekker kletsen! Maar juf moet meedoen
Leerkrachten hebben de neiging om tijdens de taalles vooral zelf aan het woord te zijn. Maar voor een goede taalontwikkeling moeten juist de kinderen veel praten. Dat betekent niet dat de leraar de kids zonder begeleiding de 'taaljungle' in moet sturen. Maar hoe moet het dan wel?
Linda van der Nat van het Friesch Dagblad vraagt het aan taalkundige Kees Broekhof van Sardes.
Lees verder

Themaplanning schept ruimte voor taal
Ervaringen van vijftien schakelklassen in Amsterdam-Zuidoost en Amsterdam-West wijzen uit dat het belangrijk is om een vakoverstijgende themaplanning met taaldoelen te maken voor het hele schooljaar. In onderstaand artikel en 3 filmpjes vindt u hierover meer informatie.

Betekenisvol taalonderwijs themaplanning

Betekenisvol taalonderwijs uitvoering

Betekenisvol taalonderwijs inbedden

Lees verder

Leesprojecten op website Cultuurnetwerk Nederland
In de schakelklassen is technisch en begrijpend lezen een belangrijk onderdeel van het lesprogramma. Cultuurnetwerk Nederland heeft een aantal leesprojecten op haar website gezet. http://www.cultuurplein.nl/po/lesmateriaal/lesideeen/lezenpo

De aanpak van de schakelklassen in Leiden
Sardes is in Leiden betrokken bij de inhoudelijke opzet van een deeltijdschakelklas en twee VSD-schakelklassen. Over de aanpak waarvoor gekozen is, kunt u hieronder verder lezen.
Lees verder

Het programma van de VSD-schakelklas in Schiedam
In Schiedam draait in de wijk Nieuwland een schakelklas als verlengde schooldag variant. Leerlingen uit groep 7 van verschillende scholen in deze wijk bezoeken de schakelklas die na de reguliere schooltijd plaatsvindt. De leerkracht van deze klas, Taco van der Meer tacovdmeer@planet.nl, beschrijft de thema's die er zijn behandeld.
Lees verder

De betrokkenheid van cluster 2-onderwijs bij de schakelklas in Katwijk
In Katwijk is de coördinator van de ambulante educatieve dienst van een Cluster-2 school betrokken bij de schakelklas. Zij legt uit welke bijdrage een dergelijke dienst kan leveren aan de schakelklas.
Lees verder

Taalonderwijs
Op 21 maart 2006 heeft Sardes een bijeenkomst georganiseerd voor de pilots schakelklassen. Op deze bijeenkomst heeft Anne Vermeer, taalwetenschapper aan de Universiteit van Tilburg en betrokken bij onderwijs en onderzoek op het gebied van tweede-taalverwerving en tweede-taalonderwijs van en aan kinderen, een inleiding verzorgd. Vanuit zijn onderzoekservaring ging hij in op de volgende drie vragen: Waar zitten de grootste problemen wat betreft taalachterstanden? Wat zijn wenselijke inhouden en werkvormen? Welke organisatie- en onderwijsaspecten zijn het meest effectief gebleken?
Enkele prikkelende opmerkingen uit zijn betoog: 'er moet flink gesnoeid worden op klassengesprekken en kringgesprekken' en 'het langere tijd apart zetten van zwakke leerlingen heeft een negatieve invloed op prestaties in taal'.
Lees verder

Effectief leesonderwijs
Het CPS heeft in de afgelopen jaren een aantal projecten op het gebied van lezen ontwikkeld en uitgevoerd. Deze projecten zijn in te zetten in de schakelklassen en met name bij het bepalen van de positie van de schakelklas binnen het taal-/leesbeleid van een school.
In het BOV-project (Beter Omgaan met Verschillen) is het doel om gedurende een periode van drie jaar de leesuitval in groep 3 en 4 van de basisschool onder de 5 procent te houden.
In het LISBO-project (Lees Impuls Speciaal Basis Onderwijs) leren kinderen in het speciaal basisonderwijs vlot technisch lezen.
Lees verder
Presentatie

Er moet veel gelegenheid zijn tot verbale interactie met de leerkracht
Wat is er vanuit de wetenschap op te merken over de schakelklas? Op welk moment zou deze het best ingezet kunnen worden? Wat is belangrijk als het gaat om de aanpak van taalachterstand of het verwerven van Nederlands als tweede taal? Over welke kwaliteiten moet een leerkracht in de schakelklas beschikken.
Karin Hoogeveen (Sardes) vroeg het aan Paul Leseman, hoogleraar orthopedagiek op het gebied van leerproblemen aan de Universiteit van Utrecht.
 Lees verder

Stap Door! Tutorlezen in de schakelklas
In schakelklassen wordt dikwijls gebruik gemaakt van samenwerkend leren. Een variant is tutorlezen waarbij een ouder kind (de tutor) een jonger kind begeleidt. Om het tutorlezen in de schakelklas in te voeren kan gebruik worden gemaakt van Stap Door! Dit is een door Sardes ontwikkeld programma waarbij leerlingen uit groep 7 de leerlingen uit groep 4 ondersteunen bij het begrijpend lezen.
Lees verder

Woordenschatontwikkeling
Woordenschatonderwijs loopt als een rode draad door alle klassenactiviteiten en vakken heen. Aan goed woordenschatonderwijs is veel winst te behalen. Uit onderzoek blijkt dat leerlingen met een goede woordenschat hoog scoren in het onderwijs, terwijl kinderen met onvoldoende woordkennis achterblijven. Het is daarom van cruciaal belang dat in de schakelklas in alle voorkomende situaties woordenschat aandachtspunt is. In het project Met woorden in de weer van Marianne Verhallen en Dirkje van der Nulft kunnen leerkrachten hun woordenschatonderwijs verbeteren.
Lees verder

Verteltassen
De Verteltas is een effectieve methode voor taalontwikkeling en -stimulering bij jonge kinderen. Op de Amsterdamse Eerste Katholieke Montessorischool De Regenboog is naar Engels voorbeeld de Verteltas methode ontwikkeld. Een mooie tas die leerlingen mee naar huis krijgen met o.a. een prentenboek, informatieve boekjes, een cd, een knuffel en opdrachtjes. Ook op school – in kringgesprek en het Vertelhuisje op de gang – wordt met de tassen gewerkt. Kinderen vinden het 'honderd leuk', ouders raken betrokken en doen enthousiast mee en ook voor leerkrachten is het waardevol en motiverend.
 Lees verder

ICT

De inzet van ICT in de schakelklas
Bij het bestrijden van taalachterstand in de schakelklas kan ICT effectief worden ingezet. Te denken valt bijvoorbeeld aan het gebruik van internet, smartboard en elektronische portfolio's. In de pilots Amsterdam en Den Haag wordt hiermee ervaring opgedaan. In Oost-Groningen zijn vergevorderde plannen om ICT in regionaal verband te gebruiken bij het vroegtijdig aanpakken van taalachterstand. De afstanden tussen de gemeenten zijn hier te groot om een schakelklas in te richten als centrale voorziening, omdat kinderen dan te ver moeten reizen. Een virtuele schakelklas kan in dat geval uitkomst bieden.
Voor meer informatie over de mogelijkheden om ICT in te zetten bij de inrichting van de schakelklas, ook financieel, kan contact opgenomen worden met medewerkers van de Kennisrotonde: www.ictopschool.net/kennis

Ook is er een brochure uitgebracht over Taal en ICT:
http://ictos.kennisnet.nl/www.ictopschool.net/kennis/publicaties.html

Taal & Zaakvakken met Webquests
Veel leerlingen ondervinden problemen met het begrijpen van de taal in de zaakvaklessen. Het Expertisecentrum Nederlands heeft een samenhangende reeks onderwijsactiviteiten ontworpen waarin taal en zaakvakken met elkaar verbonden zijn. Het werken aan een webquest, een gestructureerde zoekopdracht op het internet, loopt daar als een rode draad doorheen.
Lees verder

Webquests als integrale werkvorm in de kopklas Amsterdam
De kopklas in Amsterdam werkt met de methode Klimop als thematische leidraad in het curriculum. Deze methode biedt thema's waar diverse leeractiviteiten aan kunnen worden gekoppeld. Klimop is helaas wat gedateerd. De kopklas heeft het initiatief genomen om met een bescheiden budget het huidige programma te laten actualiseren. De thema's van Klimop blijven uitgangspunt, maar er zijn video's, webquests en activerende werkvormen toegevoegd. Marijke Katee (Onderwijs- & Taaladvies) vertelt over deze aanpak.
Lees verder

Ouderbetrokkenheid

Ouderverklaring
Veel schakelklassen laten ouders een verklaring ondertekenen bij plaatsing van hun kind in de schakelklas. Enkele voorbeelden van ouderverklaringen vindt u hieronder
Ouderverklaring De Vlieger
Ouderverklaring Theo Thijssen school
Ouderverklaring De Piramide

Hecht en Schakelklassen
Ouders zijn belangrijke partners van de school. Vooral in schakelklassen is het van belang ouders goed te betrekken bij wat er in de groep gebeurt. Hecht is een activiteitenaanbod van RPCZ en HCO dat prima in te zetten is in schakelklassen. Hecht is er op gericht om ouders meer bij school te betrekken en de interactie tussen ouders en kind te stimuleren.
 Lees verder

Ik & Ko Thuis: ouderbetrokkenheid in de schakelklas groep 1 en 2
Leerkrachten in schakelklassen groep 1 en 2 kunnen de ouders betrekken bij de (taal-)ontwikkeling van hun kind met het programma Ik & Ko Thuis. Het gaat om een compleet ouderprogramma waarmee ouders bewust worden gemaakt van hun rol in de ontwikkeling van hun kind, op het gebied van taal en ontluikende gecijferdheid. Ik & Ko Thuis bevat voor de ouders een groot aantal makkelijk uit te voeren thuisactiviteiten die in het verlengde liggen van de activiteiten op school en de ontwikkeling van het kind ondersteunen.
Lees verder

Overstap, het thuisleesprogramma voor groep 3 in de schakelklas
Om de ouderbetrokkenheid in de schakelklas te versterken kan ook gebruik worden gemaakt van bestaande programma's. Overstap, ontwikkeld door Sardes, is zo'n programma. Het is een leesprogramma voor leerlingen uit groep 3 van de basisschool en hun ouders. Overstap verstevigt het leren lezen en betrekt ouders meer bij het leesproces van hun kind.
Lees verder

Schakelen met portfolio's
Het gezinsportfolio in de Taallijn en in de schakelklas
In een gezinsportfolio wordt werk van een kind verzameld en informatie over activiteiten op school en thuis. In het kader van de Taallijn is het gezinsportfolio ontwikkeld door het Expertisecentrum Nederlands en Sardes om de taalontwikkeling van kinderen te stimuleren en de ouderbetrokkenheid te versterken. Ook schakelklassen kunnen het portfolio voor deze doelen gebruiken.
Lees verder

Naar boven